Bytom Odrzański odmieni swoje stare miasto. Ponad 13 milionów złotych na wielki projekt rewitalizacyjny

Ponad 18 milionów złotych całkowitych wydatków, 11 różnych działań, cztery lata intensywnych prac – tak w skrócie wygląda to, co czeka Bytom Odrzański w najbliższych latach. Gmina znalazła się w gronie zwycięzców tegorocznego naboru na rewitalizację obszarów miejskich i dostała zielone światło na realizację piątego już etapu swojego programu odnowy. Efekt odczują wszyscy mieszkańcy.

Projekt „Rewitalizacja Gminy Bytom Odrzański – etap V” jest realizowany od września 2025 i potrwa do końca czerwca 2029 r. Plan? Zmienić sposób, w jaki mieszkańcy korzystają ze swojego miasta: od spaceru przez park po wizytę w nowo urządzonej przestrzeni dla całych rodzin. Projekt składa się z 11 wzajemnie powiązanych elementów, które razem tworzą spójną odpowiedź na problemy zdiagnozowane w mieście: społeczne, przestrzenne, środowiskowe i funkcjonalne.

– Jest to jeden z najcenniejszych projektów rewitalizacyjnych na tej liście, która została pozytywnie oceniona przez ekspertów. Przypomnę, że łączna kwota dotacji to 100 milionów złotych – pieniędzy pozyskanych z Unii Europejskiej. Będziemy to podkreślać do znudzenia, szczególnie w czasach, kiedy Unię coraz bardziej się krytykuje. Bardzo cenię te projekty rewitalizacyjne, każdemu się bardzo mocno przyglądam, bo wiem, ile one wnoszą do społeczności. Bytom Odrzański ma przemyślaną strategię rewitalizacyjną od lat, konsekwentnie ją realizuje i zawsze otrzymuje dofinansowanie z dobrym wynikiem. W tym konkursie zajął trzecie miejsce z wynikiem 56,5 punktu na 59 ze wszystkich możliwych do zdobycia – mówił marszałek Sebastian Ciemnoczołowski.

Miasto stawia na młodych, ekologię, turystykę i bezpieczeństwo

Marszałek zaznaczył, że kolejny etap rewitalizacji Bytomia Odrzańskiego jest odpowiedzią na takie problemy jak kryzys demograficzny i zmiany klimatyczne. Będzie także służył rozwojowi turystyki i zwiększeniu bezpieczeństwa mieszkańców.

Jednym z najbardziej konkretnych działań jest adaptacja starego budynku szkoły na przedszkole. Zdegradowany obiekt i otaczający go teren zostaną całkowicie dopasowane pod potrzeby maluszków. Projekt zakłada też prace nad historyczną tożsamością Bytomia Odrzańskiego. Planowany jest spójny system informacji turystycznej wzdłuż Szlaku Piastowskiego – tablice, oznakowanie miejsc historycznych i izba muzealna wyposażona w gabloty czy tablice interaktywne.

Ale to nie koniec planów. Projekt obejmuje również:

zagospodarowanie podwórek i wnętrz ubranistycznych,
rozszerzenie sieci miejskiego monitoringu,
rewitalizację oficyny przy ul. Kożuchowskiej, czyli budynku wpisanego do rejestru zabytków – obiekt zostanie zaadaptowany na spółdzielnię socjalną,
uruchomienie Centrum Integracji Pokoleniowej – miejsca wspólnego spędzania czasu dla dzieci i seniorów,
odnowę parku, nowe nasadzenia, małą infrastrukturę, interaktywną trasę spacerowa dla dzieci i młodzieży, konserwację zabytkowej płyty żeliwnej „Walka Horacjuszy i Kuracjuszy” z 1588 r.

– Jest to już piąty etap rewitalizacji Bytomia Odrzańskiego. Trzy ostatnie to łączna kwota 41,5 mln złotych samych środków z Unii Europejskiej – pokazywał skalę działania wicemarszałek województwa lubuskiego Grzegorz Potęga. – Jeśli mielibyśmy szukać miejscowości w województwie lubuskim, która miałaby nazwę dwuczłonową, a tak jest w Bytomiu Odrzańskim, to moglibyśmy ją skorygować i zaproponować, żeby miasto nazywało się „Bytom Europejski” albo „Bytom Rewitalizacyjny” – zażartował wicemarszałek. – Gratuluję serdecznie burmistrzowi i wiceburmistrzowi skutecznego aplikowania o środki. Życzę udanych rozstrzygnięć przetargowych i efektywnego wykorzystania środków tak jak w poprzednich konkursach – dodał.

Rewitalizacja w Bytomiu Odrzańskim zyskała znaczenie społeczne

– Bardzo nam zależało, żebyśmy pokazali Bytom Odrzański w ujęciu rewitalizacyjnym, aby wszyscy mieli to przekonanie, że przed nami jest jeszcze bardzo dużo pracy i potrzeba na to dużo pieniędzy. Mam nadzieję, że dzisiejsze spotkanie to szansa na znalezienie się na pierwszym miejscu w kolejce po fundusze – mówił burmistrz Bytomia Odrzańskiego Jacek Sauter i podziękował wszystkim osobom oraz instytucjom, które dotychczas były zaangażowane w rewitalizację miasta. Obecnie Bytom Odrzański będzie realizował już piąty etap rewitalizacji.

Burmistrz przywołał również spotkanie z przedstawicielem Ministerstwa Kultury, które odbyło się w 2015 roku. Opowiedział, jak wyglądał proces uspołecznienia rewitalizacji w mieście. – Przedstawiciel ministerstwa mówił o aspekcie społecznym działań rewitalizacyjnych: nieważny jest mur, ściana czy zieleń, ważny jest człowiek. Słuchając tego wystąpienia, pomyślałem: „to u nas jest trochę odwrotnie”. Mówiłem, że boję się konsultacji z mieszkańcami – w takim sensie, że każdy chce co innego i potem się kłócimy. Nie wyrobiliśmy sobie konsensusu, takiego mechanizmu, że w toku konsultacji znajdziemy złoty środek. Moi współpracownicy wiedzą, że wielkim marzeniem Bytomia Odrzańskiego było to, żebyśmy mogli wybudować nowe zaplecze rynku, pięć budynków wspólnotowych. Ludzie, którzy tam zamieszkali, dorobili sobie klucze, żebyśmy nie wchodzili. A dlaczego? Żebyśmy nie niszczyli tego, co wreszcie uznali za swoje. I to uspołecznienie jest największą zasługą rewitalizacji – podkreślił burmistrz.

W kontekście funduszy unijnych otrzymanych na rewitalizację Jacek Sauter zwrócił uwagę, że Bytom Odrzański pozyskał niespotykane dotąd środki. – Tak że nie wyobrażam sobie, żeby władze samorządowe tego miasta kiedyś mogły powiedzieć, że Unia Europejska jest niedobra, że Unia to zło. Dla nas to jest wielkie osiągnięcie tego kraju. Otrzymaliśmy środki, o jakich kiedyś nie mogliśmy nawet marzyć. Dzięki temu zmieniamy naszą przestrzeń – dodał burmistrz.

– Bytom Odrzański to miejscowość, w której wagę rewitalizacji dostrzeżono już bardzo dawno. Proces ten zaczął się tutaj przecież kilka dekad temu – mówiła Małgorzata Paluch-Słowińska, radna Województwa Lubuskiego. Wymieniała efekty widoczne gołym okiem: odnowiony rynek, bulwar nadodrzański, odrestaurowany kościół ewangelicko-augsburski.

Unia pomaga również mniejszym miasteczkom

– Myślę, że kwintesencją efektywnego wydatkowania środków unijnych jest właśnie Bytom Odrzański oraz jego samorząd. To prawdopodobnie najlepszy przykład beneficjenta, który wykorzystuje fundusze europejskie w stu procentach – ocenił Mariusz Stokłosa, starosta nowosolski. I dodał wprost: – Bez Unii Europejskiej te zmiany w naszej codzienności nie byłyby możliwe.

Paweł Giza, radny Województwa Lubuskiego i członek sieci radnych Unii Europejskiej, zaproponował pewne ćwiczenie. – Wyjdźcie na zewnątrz, zamknijcie oczy i wyobraźcie sobie, że nagle znika wszystko, co mamy dzięki obecności we wspólnocie europejskiej. Jak wyglądałaby wtedy nasza rzeczywistość? – pytał retorycznie.

Starosta Stokłosa podkreślił jeszcze jedną rzecz, która – choć rzadko wybrzmiewa wprost – jest istotna: województwo lubuskie nie ogranicza uwagi do największych miast. – Doceniam, że samorząd województwa dostrzega potencjał mniejszych, lokalnych społeczności – mówił, dziękując marszałkom za zaangażowanie. Radna Paluch-Słowińska potwierdziła, że przyznane fundusze w znaczący sposób podniosą jakość życia mieszkańców, wzmacniając jednocześnie potencjał historyczny, turystyczny i społeczny miasta. I dodała: – Pan burmistrz zastał Bytom Odrzański drewniany, a zostawi murowany.

Łączne koszty etapu V projektu rewitalizacji wynoszą ponad 18,3 mln zł, z czego dofinansowanie z funduszy europejskich i budżetu państwa pokryje ponad 15,5 mln zł. Projekt jest finansowany w ramach Priorytetu 8 Funduszy Europejskich dla Lubuskiego, Działanie 8.1 Wsparcie terytorialne obszarów miejskich – rewitalizacja, z Regionalnego Programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego na lata 2021-2027. Do naboru nr FELB.08.01-IZ.00-001/25 zgłoszono aż 21 projektów z różnych gmin województwa lubuskiego. Ocenę formalną przeszło 18 z nich, a wszystkie trafiły dalej – do oceny merytorycznej i środowiskowej. Ostatecznie pełne dofinansowanie we wnioskowanej kwocie przyznano 10 projektom, w tym:

Bytom Odrzański znalazł się właśnie w pierwszej dziesiątce.