Wieczorny seans pod gwiazdami, koncert na placu w miejscu dawnej oranżerii i wreszcie – wędkowanie nad Stawem Karpiowym, o które Żaganianie dopominali się od lat. Najbardziej uroczy, a dotąd zaniedbany zakątek parku książęcego w Żaganiu przejdzie metamorfozę za blisko 12 mln zł. Ponad 10 mln zł miasto pozyskało z Funduszy Europejskich i budżetu państwa.
Otoczenie Stawu Karpiowego, do którego prowadzi ścieżka wzdłuż kanału rzeki Bóbr, zmieni się nie do poznania. Wyremontowany Domek Wędkarski, odbudowane pomosty, plac koncertowy, nowe oświetlenie i kamery sprawią, że Żaganianie zyskają miejsce na wieczorne spacery, koncerty i rodzinne seanse w plenerze. O dofinansowaniu inwestycji samorządowcy poinformowali 16 lipca 2026 r. w parku książęcym w Żaganiu. Prace potrwają do 30 czerwca 2027 r.
Zakątek, który dotychczas nie był rewitalizowany, zyska zupełnie nowy wygląd. O tym, jak dobrze rozpisany był projekt rewitalizacji otoczenia Stawu Karpiowego, opowiadał marszałek województwa lubuskiego Sebastian Ciemnoczołowski:
W Żaganiu zawsze jest inspirująco i wesoło, ale towarzyszy temu też skuteczność – cecha, która zawsze była drugim imieniem burmistrza Kowala. Żagań jest miastem książęcym i to właśnie tutaj realizowana jest jedna z dwóch inwestycji strategicznych województwa. Jesteśmy na naszym szlaku związanym z rewitalizacją obiektów historycznych niesamowicie istotnych dla województwa lubuskiego. Takich, które służą przede wszystkim mieszkańcom, bo taki jest cel rewitalizacji.
Marszałek przypominał, że żagański zespół pałacowo-parkowy odcisnął piętno na wielu pokoleniach – wypoczywał tu astronom Johannes Kepler, a swoją wizję architektoniczną realizowała księżna Dorota de Talleyrand-Périgord, założycielka szkoły w Klenicy, której stulecie region niedawno świętował. O tym, że rewitalizacja jest mieszkańcom potrzebna, przekonał się zresztą tuż przed spotkaniem – spacerująca z pieskiem Żaganianka dopytywała go, co się będzie działo w parku. – Akceptacja społeczna już jest, panie burmistrzu, teraz trzeba inwestycję sprawnie zrealizować! – żartował.
Sporo miejsca marszałek Sebastian Ciemnoczołowski poświęcił też Unii Europejskiej. Wspominał wizytę delegacji z serbskiej Wojwodiny – regionu kraju, który od ponad 15 lat stara się o członkostwo we wspólnocie i którego przedstawiciele byli zaskoczeni tym, jak przez ten czas zmieniła się Polska:
„Zapominamy o tym coraz częściej, że mamy środki z Unii Europejskiej do dyspozycji – bo przyzwyczailiśmy się, że jesteśmy w Unii Europejskiej. A to jest pewien cud, który się wydarzył. Tu nie chodzi tylko o środki europejskie, ale o naszą obecność w dużo większej strukturze, w której możemy się swobodnie poruszać, sprzedawać, przemieszczać.
Wędkowanie wraca nad staw
To kolejny etap odnowy żagańskiego zespołu pałacowo-parkowego. Pierwsze prace rewitalizacyjne miasto przeprowadziło w latach 2012–2014, a obecnie remontowana jest oranżeria. O postępach w pracach budowlanych opowiadał Sławomir Kowal, burmistrz Żagania:
Widzicie państwo, co tu się dzieje? Jeden wielki plac budowy! Rewitalizację przechodzi nasza oranżeria, a za chwilę ogłosimy przetarg na rewitalizację tej części parku z funkcjami tak bardzo potrzebnymi społeczeństwu. Monitoring i oświetlenie to zwiększenie bezpieczeństwa. No i to, czego domagają się nasi mieszkańcy: by w końcu móc pójść powędkować nad staw. To też będzie miało swój finał. Za tym sukcesem stoi ogromna praca: od planowania, przez organizację, po złożenie dokumentów. Są głosy, żeby projektów nie przygotowywać, ale bez projektów nie można aplikować. Żeby coś dostać, najpierw trzeba zainwestować.
W ramach inwestycji wyremontowany zostanie Domek Wędkarski, odbudowane będą pomosty wędkarskie oraz balustrady z pergolą. Na planie nieistniejącej już oranżerii przy Stawie Karpiowym powstanie plac koncertowy z trejażami. Do parku wrócą też rzeźby, postument pod wazę i odtworzone osie widokowe, a rabaty kwiatowe zyskają system nawadniania. Całość uzupełni nowoczesne oświetlenie LED, monitoring i bezprzewodowy internet.
Kino pod gwiazdami
Park zyska zupełnie nowe funkcje. Miasto kupi mobilny ekran, projektor i nagłośnienie, a także odporne na warunki atmosferyczne krzesła i leżaki. Dzięki temu ruszy Parkowe Kino Plenerowe, a przestrzeń posłuży też koncertom i warsztatom, spotkaniom międzypokoleniowym oraz lekcjom w ramach Zielonej Klasy.
Nad planami kina plenerowego w parku zachwycał się wicemarszałek województwa lubuskiego Grzegorz Potęga:
Jestem szczególnie zadowolony z faktu, że zaplanowaliście państwo możliwość organizacji projekcji plenerowych – takich, jakich nie będzie w innych przestrzeniach województwa. Kino pod gwiazdami będzie przyciągać tych wszystkich, którzy zechcą skorzystać z dobrodziejstw, które roztacza pałac i park. Żagań to turystyczna perła województwa lubuskiego, a jeśli rewitalizacja przebiegnie zgodnie z planem, ten potencjał jeszcze wzrośnie. Przyjadą tu mieszkańcy województw lubuskiego i dolnośląskiego, ale myślę, że zajrzą również ludzie z całej Polski.
Bezpieczniej i dłużej
Nowe oświetlenie i kamery odmienią codzienne funkcjonowanie parku – będzie można z niego korzystać także wieczorami. Karolina Gałązka, dyrektorka Żagańskiego Pałacu Kultury, szczególnie podkreślała znaczenie monitoringu. – To miejsce, o które powinniśmy dbać i o które powinniśmy się troszczyć, a dzięki temu projektowi będziemy tę troskę rozwijać – mówiła. I wyliczała:
Powstanie oświetlenie, które będzie miało ogromny wpływ na to, jak długo będzie można odwiedzać to miejsce. Wieczorami będzie tutaj więcej osób i na pewno będzie bezpieczniej. A ci, którzy mają w zamierzeniu zaszkodzić elementom parku, zastanowią się pod okiem kamer i w świetle latarń, czy to zrobić. Rewitalizacja to dla mnie także budowanie świadomości osób, które z tego miejsca korzystają, na temat wartości dziedzictwa, które ono niesie.
Miasto księżnej Doroty
Park książęcy to część wpisanego do rejestru zabytków Zespołu Pałacowo-Parkowego w Żaganiu: miejsca związanego z księżną Dorotą de Talleyrand-Périgord, a wcześniej z astronomem Johannesem Keplerem, który spędzał tu czas w rezydencji.
„Napawa mnie dumą fakt, że siedzibą powiatu żagańskiego jest miasto Żagań – miasto turystyczne i historyczne. Dzięki tym wszystkim projektom Żagań będzie coraz piękniejszy i będą z tego korzystać nie tylko mieszkańcy powiatu, ale i turyści z Europy. Żagań ma silne związki historyczne z Francją. To, że mieszkała tutaj księżna Dorota Talleyrand, zobowiązuje. Gościliśmy tu ambasadora Francji, który zachwycał się tymi pięknymi miejscami. Cieszę się, że Polska pięknieje dzięki funduszom Unii Europejskiej. Wystarczy zapytać tych, którzy przez dłuższy czas w Polsce nie byli, wrócili i są zachwyceni
– mówiła starosta powiatu żagańskiego Anna Michalczuk.
Projekt na piątkę
Projekt Żagania („Uporządkowanie i zagospodarowanie na cele społeczne przestrzeni publicznych na terenie parku książęcego w Żaganiu”) niezależni eksperci ocenili na 56 punktów na 59 możliwych. – Czyli to projekt na piątkę! – podsumował marszałek Ciemnoczołowski.
Jak tłumaczył, Zarząd Województwa Lubuskiego dystrybuuje unijne środki i ustala kryteria ich przyznawania, ale dobry wniosek muszą napisać sami samorządowcy. Podstawą ubiegania się o takie wsparcie są Gminne Programy Rewitalizacji – marszałek zaznaczał, że część gmin otrzymuje pomoc w przygotowaniu tych dokumentów, bez których nie można sięgnąć po współfinansowanie.
Żagańskie przedsięwzięcie ujęte jest w Gminnym Programie Rewitalizacji dla miasta Żagań na lata 2022–2031, wpisanym uchwałą Zarządu Województwa Lubuskiego do Wykazu Gminnych Programów Rewitalizacji na lata 2021–2027.
„W życiu jest tak, że jeśli chcemy wygrać w totolotka, najpierw musimy kupić kupon i skreślić sześć cyfr. Jeśli tego nie zrobimy, możemy tylko oglądać kolejne losowania, wiedząc, że nie bierzemy w nich udziału. Absolutną podstawą jest to, aby projekty przygotowywać, pisać i inwestować czas w formalne kwestie. To jedna z podstaw tego, aby uzyskać tak wspaniałe dofinansowanie. Przyzwyczailiśmy się, że coś nam się należy, bo jesteśmy we wspólnocie. Ale trzeba też na co dzień udowadniać, dlaczego w tej wspólnocie jesteśmy i jakie wartości reprezentujemy
– mówił wicemarszałek Grzegorz Potęga.
Całkowita wartość projektu to 11 947 352,90 zł. Inwestycja otrzymała dofinansowanie w wysokości 10 155 249,95 zł w ramach programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027, w tym 8 960 514,66 zł z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz 1 194 735,29 zł z budżetu państwa.
W wydarzeniu udział również wzięli wiceprzewodnicząca rady powiatu żagańskiego Cecylia Brodzińska, radna województwa lubuskiego Małgorzata Paluch-Słowińska, przewodniczący rady miasta Żagań Krzysztof Sieńko, sekretarz miasta Żagań Maciej Gęsigóra oraz radni miasta Żagań.
