Ponad 2 mld zł zainwestowane w region, prawie pół tysiąca umów: – Te środki to nie tylko liczby, ale konkretne, materialne przedsięwzięcia inwestycyjne, społeczne, które widzimy w województwie lubuskim, które zmieniają i będą zmieniać dalej nasz region – podkreśla marszałek województwa lubuskiego Sebastian Ciemnoczołowski.
7 kwietnia 2026 r. w Urzędzie Marszałkowskim w Zielonej Górze odbyła się konferencja prasowa, podczas której zaprezentowano poziom kontraktacji środków z programu Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021-2027. Podczas konferencji omówiono zmiany w programie Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027, stan kontraktacji programu oraz informacje związane z nową perspektywę finansową UE 2028-2034.
Marszałek województwa lubuskiego Sebastian Ciemnoczołowski podkreślał, że gdyby nie fundusze europejskie dla Polski, gdyby nie członkostwo Polski w Unii Europejskiej, wiele inwestycji, by nie powstało. – Przez te wszystkie lata, gdy jesteśmy beneficjentem netto środków europejskich, czyli więcej z Unii Europejskiej czerpiemy niż dajemy w postaci składek krajowych, polska, w tym lubuska rzeczywistość w różnych aspektach – społecznych, infrastrukturalnych – zrobiła kolosalny cywilizacyjny przeskok – mówił.
Jak wygląda stan kontraktacji?
– To nie była łatwa perspektywa także dla województwa lubskiego, ale dzisiaj możemy z radością ogłosić, że połowa środków została zakontraktowana – mówił marszałek. Podpisano 482 umowy, na kwotę dofinansowania 2 064 785 193 PLN, co stanowi 52,63 % alokacji programu, w tym w ramach:
• EFRR podpisano 205 umów na kwotę dofinansowania UE 1 424 093 212 PLN,
• EFS podpisano 277 umów na kwotę dofinansowania UE 640 691 980 PLN.
Marszałek przypomniał, że kiedy obecny zarząd województwa rozpoczynał pracę w sierpniu 2025 roku, region lubuski był na 13. miejscu. Wtedy podjęto decyzję o tym, że należy wyraźnie przyspieszyć i poprawić tempo wdrażania środków europejskich. Na taki stan mogła mieć wpływ decyzja o wdrażaniu środków niesamodzielnie, tylko poprzez mniejsze jednostki wdrożeniowe – MOF-y i ZIT-y. ZIT-y były popularne i dobrze sobie radziły. – Jesteśmy jedynym regionem, który objął wszystkie gminy, jeżeli chodzi o mniejsze obszary funkcjonalne. Niektóre sobie radzą lepiej, inne wolniej – mówił marszałek.
Wg. danych Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, na dzień 1 marca 2026 r. województwo lubuskie plasuje się na 11. miejscu w rankingu województw jeżeli chodzi o kontraktację. Jak podkreślał marszałek Sebastian Ciemnoczołowski, zgodnie z planami kontraktacja w czerwcu 2026 r. ma wzrosnąć do 2 405 513 122 PLN, co stanowić ma 62,22 % alokacji programu.
Zmiany w programie Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027
Marszałek zaznaczył, że ta perspektywa była wyjątkowa jeszcze z jednego powodu. Nigdy we wcześniejszych perspektywach nie dokonano w trakcie tak ważnych i daleko idących korekt. Związane były z nadzwyczajnymi zdarzeniami w Polsce i na świecie. Pierwsza korekta była związana z powodzią w Polsce, wówczas został wyodrębniony fundusz około 100 milionów złotych z naszego portfela regionalnego. M.in. tu sztandarową, historyczną inwestycją będzie budowa mostu na rzece Odrze w Nowej Soli.
Drugi jeszcze bardziej wymagający obszar korekt był związany z obronnością w związku z tym, co się dzieje na świecie, za wschodnią granicą kraju.
Przypomnijmy, w ubiegłym roku trwały intensywne prace nad zmianami w programie Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021-2027, których celem było rozszerzenie jego interwencji o aspekty obronnościowe, dostosowanie do nowych wyzwań, w szczególności związanych z bezpieczeństwem i ochroną ludności cywilnej.
Komisja Europejska w marcu 2026 r. zatwierdziła zmieniony program Fundusze Europejskie dla Lubuskiego 2021–2027. Zarząd Województwa Lubuskiego przyjął program 24 marca 2026 r.
Komponent obronnościowy zakłada wzmocnienie odporności państw i regionów poprzez inwestycje w obronność (DEFENCE), infrastrukturę podwójnego zastosowania (dual-use) oraz zwiększenie gotowości ludności cywilnej na sytuacje kryzysowe. Zarząd Województwa Lubuskiego zdecydował o przesunięciu ponad 417 mln zł (10% alokacji programu) na działania wzmacniające bezpieczeństwo i odporność regionu – zarówno w gospodarce, infrastrukturze, jak i w obszarze społecznym.
Zarządy województw nadal będą pełnić funkcję instytucji zarządzających na poziomie regionalnym
Marszałek Sebastian Ciemnoczołowski przekazał także ważną informację dotyczącą nowej perspektywy finansowej UE 2028-2034. – Miło jest mi poinformować, a to jedna z ważniejszych informacji w naszej kadencji, że w następnej perspektywie zasada podziału zostanie utrzymana, czyli ponad 44% środków z poziomu tych, które przypadają dla Polski, a to jest 123 miliardy euro, zostanie skierowana do regionów. W jaki sposób, ile my jako województwo w tym portfelu regionalnym otrzymamy, jeszcze nie wiemy. To jest dopiero przed nami. Na razie prowadzone są negocjacje między krajami a Komisją Europejską – mówił marszałek.
Planowana pula dla Polski wynosi ok. 123,3 mld euro. Na Wspólną Politykę Rolną (I i II filar) oraz Politykę Spójności przewidziano ok. 112,4 mld euro. Trwa dyskusja nad algorytmem podziału tych środków i udziału puli regionów. Regiony mają pełnić rolę Instytucji Zarządzających dla rozdziałów regionalnych PPKR.
Na poziomie krajowym już rozpoczęto prace nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR). Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej powołało Zespół wspierający przygotowanie PPKR, w którym reprezentację ma również region lubuski (członkinią zespołu jest Sylwia Pędzińska, Dyrektor Departamentu Instytucji Zarządzającej).
Jak wydajemy środki unijne na Ziemi Lubuskiej?
Wicemarszałek województwa lubuskiego Grzegorz Potęga przypomniał, że powołano partnerstwa, które skupiły wszystkie gminy województwa lubuskiego i do każdej gminy, na każdego mieszkańca trafia 185 euro. To włodarze kreują politykę związaną z tym, na co te środki zostaną przeznaczone. Wicemarszałek wymienił kilka ważnych inwestycji: Krośnieński Związek Powiatowy przeznaczył 7,2 mln zł dofinasowania na organizację transportu publicznego na swoim obszarze, Zielonogórski Ośrodek Kultury na przebudowę amfiteatru otrzymał kwotę dofinansowania 35 milionów złotych z funduszy europejskich, miasto Gorzów Wielkopolski przeprowadza termomodernizację budynków użyteczności publicznej, gdzie wartość całej inwestycji to ponad 117 mln zł, a dofinansowanie z Unii Europejskiej to prawie 50 milionów złotych.
Wymienił także zakup taboru kolejowego na kwotę 245 milionów, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej to 127 mln zł. Wiele środków trafiło do lubuskich lecznic, m.in. do Wielospecjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp. – wartość inwestycji nieco ponad 74 miliony, a dofinansowanie ze środków z Unii Europejskiej 60 milionów złotych. Lubuskie Centrum Ortopedii w Świebodzinie na termomodernizację wewnętrzną otrzymało dofinansowania na kwotę 10 milionów złotych. Miasto Zielona Góra na schronisko dla zwierząt otrzymało dofinansowanie z Unii na prawie 13 milionów złotych, wartość inwestycji 15 mln zł. W Szprotawie wyremontowany zostanie Dom Kultury.
Wicemarszałek województwa lubuskiego Hubert Harasimowicz podkreślał, że środki wydawane w regionie są efektywniej rozdysponowywane, celowość wydatków jest właściwa. – Od września 2023 r. w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Zarząd Województwa Lubuskiego zatwierdził do realizacji 212 projektów na łączną kwotę dofinansowania ponad 511 milionów złotych. Te projekty były składane w trzech dziedzinach: rynek pracy, włączenie społeczne i edukacja. Te trzy dziedziny są bardzo ważne dla człowieka, dla jego rozwoju i funkcjonowania. Bardzo ważną kwestią są centra usług społecznych, które powstają w naszym regionie, takich centrów będziemy mieli już 27 – wskazywał.
Anna Chinalska – członkini Zarządu Województwa Lubuskiego mówiła o programach skierowanych do młodych Lubuszan wymieniając programy stypendialne „Lubuskie Talenty” i „Lubuscy Zawodowcy” .
Przypomniała, że realizowany jest projekt Lubuska Edukacja Ekologiczno-Klimatyczna (Nauka). Celem projektu jest wzrost kompetencji kluczowych uczniów w obszarze nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii oraz nowoczesnych technologii. Do tej pory w warsztatach wzięli udział uczniowie z 75 miejscowości z 88 szkół. Projekt realizowany jest ze środków Unii Europejskiej. Wartość zadania wynosi ponad 12 mln zł. Nawiązała także do projektu „Lubuska Szkoła Przyszłości”. To kompleksowy program modernizacji szkolnictwa zawodowego. W ramach projektu szkoły zostaną wyposażone w nowoczesne pracownie odwzorowujące realne warunki pracy w nowoczesnych zakładach. Dzięki temu młodzi ludzie nie tylko poznają zasady działania robotów, automatyki czy elektromobilności, ale również rozwijają umiejętności współpracy, krytycznego myślenia i samodzielnego projektowania rozwiązań.
Łukasz Porycki – członek Zarządu Województwa Lubuskiego odpowiada za realizację zadań w ramach Departamentu Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich. – W ramach Funduszu Europejskiego dla województwa lubuskiego przekazaliśmy do samorządów i do beneficjentów ponad 76 milionów złotych. Urząd Marszałkowski wdraża pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy, podpisano 26 umów na budowę kanalizacji na kwotę ponad 78 mln zł. To daje nam naprawdę bardzo duży zastrzyk, jeżeli chodzi o podstawowe potrzeby mieszkańców. Mamy oszczędności, negocjujemy z Ministerstwem Rolnictwa, by wydłużył termin i by następni beneficjenci mogli skorzystać z tak ważnych dla nich środków finansowych – mówił.
Zaznaczył także, że Zarząd Województwa dba o bezpieczeństwo Lubuszan, kierując środki do Ochotniczych Straży Pożarnych.
W konferencji wzięli udział: radni województwa: Alicja Makarska i Jarosław Dowhan oraz dyrektorzy unijnych departamentów w Urzędzie Marszałkowskim: Sylwia Pędzińska – dyrektor Departamentu Instytucji Zarządzającej, zastępczyni departamentu Agnieszka Zatorska, Jakub Piosik – dyrektor Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego oraz zastępca Departamentu Programów Regionalnych Rajmund Binek.
