Jeszcze nie tak dawno przy placu Matejki w Zielonej Górze straszyły niszczejące ruiny. Wkrótce w pełni wyremontowany budynek z czerwonej cegły ma stać się centrum młodzieżowej Dzielnicy Kultury. W czwartek, 3 września 2026 r. prezydent miasta Zielona Góra Marcin Pabierowski podpisał symboliczny czek na ponad 18 mln zł wsparcia – z Unii Europejskiej i budżetu państwa. W ten sposób Zielona Góra oficjalnie potwierdziła finansowanie przedsięwzięcia „Nowe otwarcie”, które ma przekształcić trzy adresy w samym sercu miasta.
„Nowe otwarcie” to nazwa jednego z największych programów rewitalizacyjnych ostatnich lat w Zielonej Górze. Samorząd sięga po budynki, które od dawna nie pełniły już swojej pierwotnej roli, i nadaje im nowe przeznaczenie. Przy pl. Matejki powstaje Urban Lab, specjalna przestrzeń dla młodych, a była szkoła muzyczna przy al. Niepodległości zostanie przekształcona w rozbudowaną (i odnowioną!) galerię sztuki BWA.
Czek na budowie, czyli liczby zamienione w konkret
Zamiast w sali konferencyjnej spotkanie odbyło się na… aktywnym na placu budowy, pod budynkiem, przy którym na godzinę wstrzymano roboty. To pomogło przełożyć abstrakcyjne sumy na prawdziwy obraz miejsca, które niedługo będzie otwierać swoje podwoje.
Łączna wartość inwestycji wynosi dokładnie 21 734 140,13 zł, a poziom dofinansowania sięga 18 242 445,11 zł. Z tej kwoty 16 096 275,10 zł stanowią środki Unii Europejskiej, zaś 2 146 170,01 zł dorzuca budżet państwa. Pieniądze, które trafiły do Zielonej Góry, pochodzą z ogromnego projektu dotyczącego rewitalizacji lubuskich miast. O jego zasięgu mówił marszałek województwa lubuskiego Sebastian Ciemnoczołowski.
– Na te przedsięwzięcia zostało zadysponowanych ponad 100 mln zł z Unii Europejskiej. I największa kwota trafiła właśnie na ten projekt – wyliczał marszałek. Jak dodał, wniosek z Zielonej Góry zyskał jeden z najwyższych wyników punktowych w regionie. – Zdobył 57 punktów na 59 możliwych! Zajął drugie miejsce z dziesięciu projektów, które dostały dofinansowanie – zaznaczał Ciemnoczołowski.
Marszałek nie ukrywał, że o unijnych pieniądzach mówi z pełną świadomością ich znaczenia: – Unia stwarza nam możliwość rewitalizacji cennych kulturowo, architektonicznie, często przyrodniczo zdegradowanych terenów, które nigdy nie miałyby szansę trafić z powrotem do mieszkańców. Sedno tkwi w tym, żeby budynki żyły i żeby korzystali z nich mieszkańcy naszego regionu. W tym wypadku – mieszkańcy Zielonej Góry.
Dzielnica Kultury – większa układanka w centrum miasta
Urban Lab i BWA są jednak tylko częścią znacznie szerszej koncepcji dla centrum miasta. Zarysował ją prezydent Zielonej Góry Marcin Pabierowski. – To są elementy składowe dużego, horyzontalnego projektu w Zielonej Górze o nazwie Dzielnica Kultury. Będą ją tworzyły: kino Newa, z którym współpracujemy, kino Nysa, które wróciło do miasta, Urban Lab, BWA, teatr – wyjaśniał.
Prezydent zapowiedział również dalszy etap po samych obiektach. – Już po Winobraniu chcemy przystąpić do przebudowy, rewitalizacji całej przestrzeni Śródmieścia, na którą składają się nowy deptak, nowa zieleń, nowe ogrody deszczowe – mówił Pabierowski, dodając, że właśnie nowa architektura ma spiąć całość dzielnicy.
Wspomniany Urban Lab zadomowił się właśnie w odnawianym budynku przy pl. Matejki. Jeszcze niedawno wyglądał zupełnie inaczej. – Ta nowa przestrzeń miasta powstała z gruzów. Tutaj były ruiny – opowiadał prezydent, wskazując na budynek za własnymi plecami. Nad kompleksowym remontem starego budynku czuwał architekt miasta, a obok pojawiła się nowa część z antresolą. Są sale przystosowane do wydarzeń artystycznych i filmowych. – Celem nadrzędnym Urban Lab jest integracja młodych ludzi w Zielonej Górze – mówił prezydent.
Galerię BWA czeka remont i rozbudowa
Drugi obszar prac obejmuje Biuro Wystaw Artystycznych przy Al. Niepodległości 19. Dotychczasowy budynek przejdzie kompleksowy remont. Pieniądze pozwolą na dostosowanie obiektu do nowych oczekiwań i wyzwań artystów. Tuż obok, pod numerem 21, znajduje się budynek dawnej Państwowej Szkoły Muzycznej. To właśnie on pozwoli zwiększyć przestrzeń galerii. A to, że w ogóle znalazł się w projekcie, było możliwe dzięki decyzji wojewody, który przekazał miastu budynek szkoły.
Wojewoda lubuski Marek Cebula zwracał uwagę, że planowana rewitalizacja nie ogranicza się jednak tylko do murów. – To tak naprawdę rewitalizacja społeczna i gospodarcza. Cieszę się, że połączenie środków z Unii Europejskiej ze środkami miasta oraz środkami rządowymi pozwoli zmienić nie tylko tę przestrzeń, ale przede wszystkim myślenie o mieście jako elemencie kulturotwórczym. Włączamy dzisiaj młode pokolenie w zmianę przestrzeni publicznej, która ma zachęcić do pozostania w Zielonej Górze – podsumował.
Urban Lab to dom dla młodych
O tym, czym Urban Lab ma być na co dzień, opowiadała koordynatorka Agata Bazydło. – Urban Lab to przede wszystkim idea współtworzenia. To budowanie sieci połączeń pomiędzy władzami miasta, mieszkańcami, młodymi ludźmi, organizacjami, instytucjami naukowymi – mówiła. I doprecyzowała, czym ta przestrzeń różni się od typowego domu kultury: – To nie tylko miejsce, gdzie można przyjść na zaproponowane przez nas warsztaty czy wydarzenia. To jest miejsce, gdzie można przyjść z własnym pomysłem, spotkać się, porozmawiać, znaleźć partnerów do działania. Chcemy, żeby ta przestrzeń była domem dla energii, kreatywności i dla odwagi dla wszystkich mieszkańców.
Choć sam budynek dopiero się buduje, zespół funkcjonuje już od dłuższego czasu. Od roku działa projekt „Urban Lab – Miasto dla Młodych”. Lista dotychczasowych działań jest naprawdę długa i bardzo zróżnicowana. Młodzi Zielonogórzanie mogli zaprojektować fragment miasta w grze Roblox, wybrać się na spacery badawcze, które stanowiły audyt przestrzeni miejskiej. Oddzielny cykl łączył sztukę z aktywizacją mieszkańców. Odbyły się też warsztaty fotograficzne z odbiciami lustrzanymi oraz wspólne malowanie na Placu Teatralnym. – Cztery wielkie płótna, które powstały, zawisną w przestrzeni Urban Labu – zapowiadała koordynatorka.
Urban Lab stawia również na technologie i koncepcję smart city. – Stworzyliśmy platformę do gier miejskich – pierwszą w mieście, dzięki której każdy mieszkaniec będzie mógł stworzyć grę smartfonową. I jeszcze w tym miesiącu ogłosimy konkurs na stworzenie smartfonowej gry terenowej inspirowanej Zieloną Górą.
Nie wszystko jednak koncentruje się wokół technologii. Część inicjatyw jest odpowiedzią na stan samych młodych. – Raport Młodzieży 2026 mówi wyraźnie, że młodzi ludzie są przebodźcowani, są bardzo mocno przytłoczeni. Zdecydowaliśmy się więc wprowadzić też szereg warsztatów dobrostanowych, w których poprzez jogę, zajęcia ruchowe, craftingowe, webinary, staramy się pomóc młodym ludziom zredukować stres – dodawała.
Miasto dla młodych
O tym, jak bardzo potrzeba jest przestrzeń dla młodych, mówił przewodniczący Młodzieżowej Rady Miasta Olivier Wołkowicz. – Brakowało takiego miejsca w Zielonej Górze dla młodych ludzi, gdzie będą mogli spędzić czas, gdzie będą mogli się też czegoś dodatkowego nauczyć – mówił. Jak zaznaczył, obiekt będzie służył także następnym rocznikom. – Urban Lab z pewnością będzie dobrze wykorzystywany, także w przyszłych kadencjach Młodzieżowej Rady Miasta.
Że sprawa jest istotna, potwierdzał starosta zielonogórski Tadeusz Pająk. – Nie można oddzielić miasta Zielonej Góry od powiatu zielonogórskiego. Jest to integracja we wszystkich dziedzinach, zwłaszcza młodzieży – mówił, przypominając, że wielu uczniów z gmin powiatu uczy się w zielonogórskich szkołach. Starosta podkreślał też, że prace w centrum dopiero się rozpoczynają: – Jeden budynek jest już pięknie odnowiony. Wiele jeszcze przed nami.
O roli przestrzeni opowiadała także radna miasta Zielona Góra Krystyna Magdziarek. – Budynek Urban Lab będzie miejscem dialogu ludzi młodych z samorządem, z biznesem, nauką, a także z organizacjami pozarządowymi. Celem jest konkretna kompetencja: młodzi mają się nauczyć współdecydować o tej przestrzeni miejskiej, żeby była dla nich dobra, żeby im się tutaj dobrze żyło – przemawiała.
Po oficjalnym wręczeniu czeku pracownicy Urban Labu zaprosili gości do wspólnego działania. Na tablicy z panoramą Zielonej Góry każdy uczestnik konferencji mógł przykleić własny pomysł na miasto przyszłości: dokładnie w duchu tego, czym ma być samo miejskie laboratorium.
Planowane otwarcie Urban Lab Zielona Góra – już pod koniec października 2026 r.
